Home   Lijst Zoeklicht artikelen


2023 - nr. 02

Nieuwe regering IsraŽl

De IsraŽlische verkiezingen van 1 november hebben een overwinning opgeleverd voor de Likoed partij van Benjamin Netanyahu en diens religieuze en nationalistische bondgenoten.

Met 64 zetels hebben zij een ruime meerderheid in de Knesset bemachtigd. Voor premier Netanyahu zijn de belangrijkste doelen van de nieuwe regering:

Eind december heeft Netanyahu een regeerakkoord afgesloten met zijn ultraorthodoxe en nationalistische bondgenoten. Maar aangezien die ook hun wensen hebben, is er bezorgdheid over te verwachten streng religieus en nationalistisch beleid. Tijdens de beŽdiging van de regering werd er buiten de Knesset gedemonstreerd door LHBTQíers.

Maoz tegen LHBTQ-onderwijs
Er zijn een aantal omstreden bewindslieden aangesteld. In het regeerakkoord is afgesproken om het gezag over het onderwijssysteem over te dragen aan Avi Maoz, leider van de eenmansfractie Noam. Hij is aangesteld als onderminister over immigratie en onderwijs en is tegen het huidige LHBTQ-onderwijs op IsraŽlische openbare scholen. Maoz is ook tegen Gay Pride parades in Jerusalem. Netanyahu wil echter dat die parades in Jeruzalem blijven. Onder progressieve mensen bestaat de vrees dat LHBTQ-verworvenheden zullen verdwijnen. Maoz kan dus op tegenwerking rekenen, met name van Ron Huldai, de linkse burgemeester van Tel Aviv. Deze wil zich tot het uiterste verzetten tegen inperking van bereikte LHBTQ-rechten.

Smotrich beheert nederzettingen
Bezalel Smotrich, leider van Religieus Zionisme, wordt minister van financiŽn. Hij krijgt tevens meer te zeggen over het goedkeuringsproces voor de bouw van nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Goedkeuring van de premier is voortaan alleen nog nodig in de eerste fase van een project van nieuwe nederzettingen.
Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever vrezen dat de nieuwe regering haar greep op de Palestijnse gebieden verder zal versterken en de bouw van Joodse nederzettingen sterk zal uitbreiden. Een tweestatenoplossing om het IsraŽlisch-Palestijns conflict te beŽindigen komt nog verder weg te staan. De nieuwe regering moet wel oppassen; eventuele annexatie van delen van de Westelijke Jordaanoever kan bestaande Abraham Akkoorden in gevaar brengen.

Ben-Gvir minister van veiligheid
De meest controversiŽle minister is Itamar Ben-Gvir, leider van Otzma Yehudit. Hij is omstreden, omdat hij aanhanger was van de extremistische rabbi Meir Kahane, wiens partij Kach werd beschouwd als terreurorganisatie en daarom verboden. Otzma Yehudit wordt beschouwd als de legale opvolger van de Kach partij.
Libanon staat voor de keuze tussen een aardgas producerend land te zijn of een financieel bankroet of zelfs een vernietigende oorlog. Het probleem is of het door Iran gefinancierde Hezbollah Łberhaupt een compromis zal toestaan, of later alsnog Karish zal aanvallen, bijvoorbeeld als Iran daar om vraagt.

Operatie Breaking Dawn
IsraŽl heeft op 1 augustus Bassam al-Saadi, leider van de PIJ (Palestijnse Islamitische Jihad) op de Westelijke Jordaanoever, gearresteerd. Hierop dreigde de PIJ in de Gazastrook met terreur op allerlei burgerdoelen rondom Gaza. Dat was voor IsraŽl aanleiding om de PIJ in Gaza militair uit te schakelen: Operatie Breaking Dawn (Ochtendgloren). Tijdens de oorlog met de Gazaanse PIJ hield Hamas zich militair afzijdig.
Op 7 augustus kwam er een einde aan de wederzijdse beschietingen en brak een staakt-het-vuren aan. Deze operatie is voor IsraŽl succesvol verlopen. Taysir Jabari, de PIJ-commandant in Noord-Gaza, werd al op de eerste dag uitgeschakeld. Ook andere PIJ-leiders zijn getroffen en militaire PIJ-dreiging vanuit Gaza is weggenomen.

Bijzondere wetgeving
Enkele dagen vůůr de beŽdiging van de nieuwe regering heeft het IsraŽlische parlement enkele wetten goedgekeurd, waardoor juridische belemmeringen voor het aanstellen van enkele bewindsvoerders zijn weggenomen. Hierdoor kon bijvoorbeeld Aryeh Deri, leider van Shas, aantreden als minister van binnenlandse zaken en van volksgezondheid en als vicepremier.

Amerikaanse verkiezingen
Op 8 november zijn in de VS tussentijdse verkiezingen geweest. In het Huis van Afgevaardigden hebben de Republikeinen een meerderheid van minstens 9 zetels bemachtigd. In de Senaat daarentegen hebben de Democraten een kleine meerderheid van 2 zetels verkregen. Het is dus niet uitgelopen op een grote overwinning van de Republikeinen, terwijl veel Amerikaanse media die wel verwachtten.

Dat minder Amerikanen de overstap van de Democraten naar de Republikeinen maakten lijkt met name aan Donald Trump te liggen. Veel Republikeinse senaatskandidaten waren zeer pro-Trump en steunden zijn voorverkiezing als presidentskandidaat voor 2024. Maar Trump is nog steeds omstreden wegens zijn rol bij de Capitoolbestorming van 6 januari 2021 en zijn betwisting van de uitslag van de laatste presidentsverkiezingen. Door het tegenvallende verkiezingsresultaat begint bij de Republikeinen het besef steeds meer door te dringen dat zij de presidentsverkiezingen van volgend jaar zullen verliezen als Trump dan hun officiŽle presidentskandidaat is.

Dat plaatst ook Netanyahu voor een dilemma. Door de Amerikaanse NBC is aan hem gevraagd of hij zijn openlijke steun wil uitspreken voor de terugkeer van Trump in het Witte Huis; ze hebben immers jarenlang heel goed samengewerkt.
Maar Netanyahu wil zich niet in een mijnenveld begeven door steun aan Trumps herverkiezing uit te spreken. Hij wil goed omgaan met iedereen die tot president wordt gekozen, en dat wordt met steun aan Trump lastig als Trump niet wordt herkozen als Amerikaanse president. Bovendien is IsraŽl voor uitbreiding van de Abraham Akkoorden niet afhankelijk Trump, want de kiem van deze akkoorden ligt niet bij Donald Trump.

Kiem Abraham Akkoorden
De Abraham-akkoorden zijn namelijk niet op initiatief van Trump tot stand gekomen. In 2015 werd premier Netanyahu door de Republikeinen uitgenodigd om in het Amerikaanse Congres een toespraak te houden over de nucleaire deal (JCPOA), die Amerika wilde sluiten met Iran. Netanyahu is toen uitgebreid ingegaan op de gevaren van dit nucleaire akkoord. De IsraŽlische premier wilde zo verhinderen dat dit akkoord er zou komen. Dat is niet gelukt, omdat wel de meerderheid, maar niet de vereiste 2/3 meerderheid van de congresleden tegen de deal stemde.
De toespraak van Netanyahu werd echter met verbazing gevolgd door diverse Golfstaten, die ook bevreesd zijn voor een nucleair Iran. Het was voor hen ongekend dat een IsraŽlische premier het Amerikaanse Congres toesprak met als doel de Amerikaanse president Obama te beletten om zijn nucleaire deal met Iran af te sluiten. Zij begrepen dat IsraŽl een belangrijke bondgenoot zou kunnen zijn tegen de gemeenschappelijke vijand Iran, zowel militair als economisch. Dit was de kiem van de Abraham Akkoorden.

Bij zijn bezoek aan de Amerikaanse president Trump in 2017 vertelde Netanyahu dat er plukrijpe vruchten waren, namelijk vredesverdragen met diverse Arabische Golfstaten. Daar is daarna jaren aan gewerkt. Jared Kushner, de Joodse schoonzoon en naaste adviseur van Donald Trump, is van grote invloed geweest op de uiteindelijke Abraham Akkoorden.

Stabiele IsraŽlische regering?
Het is de vraag of we hier te maken hebben met een stabiele regering. De bevolking heeft wel behoefte aan meer veiligheidsmaatregelen, maar op veel invloed van religieuze partijen zitten de meeste IsraŽliŽrs niet te wachten. Dat kan een oorzaak zijn van vroegtijdig vallen van deze regering.
Het is ook de vraag in hoeverre Messiaanse Joden en andere christenen last zullen krijgen van nieuwe regelgeving. Laten we bidden voor hun bescherming en dat zij nog steeds het evangelie vrij kunnen verkondigen, bijvoorbeeld via ONE FOR ISRAEL of Bijbelverspreiding.

Kees Noorlander

© 

Neem een (proef)abonnement

Lijst Zoeklicht artikelen

Home